İdrar Kaçırma Ameliyatı

İdrar kaçırma sorununa modern ve etkin çözümler.
15 dakikada ameliyatla idrar kaçırma tedavisi.

İdrar Kaçırma Nedir?

İdrar kaçırma kişinin arzusunun dışında idrarını boşalttığı bir eylemdir. Bu durum istem dışı olduğuna göre altta yatan bir bozukluğun sonucu olarak karşımıza çıkar. İdrar kaçırma probleminin görülme sıklığı yaşa ve cinsiyete göre çok farklılık gösterir. Her yaşta görülebilir. Kadınlarda daha sık görülmektedir.

İdrar kaçırma bütün yaş gruplarında insanları etkileyen sosyal ve hijyenik etkileri olan yaygın bir sağlık problemidir. Kadınlarda idrar kaçırma sıklığı çalışmalarda geniş bir dağılım göstermektedir.

İdrar Kaçırma Sıklığı Nedir?

Türkiye’de yapılan prevalans çalışmaları yurt dışında yapılan prevalans çalışmalarına paralel bir yapı göstermekte olup idrar kaçırma 15-70 yaş ve üzeri kadınlarda %20-70’dir.

Gebe kadınlar gebe olmayan kadınlardan daha fazla idrar kaçırma sorunu yaşamaktadır. Doğum sayısı artıkça idrar kaçırma riski de artmaktadır. Dört ve daha fazla sayıda doğum yapan kadınlarda hiç doğum yapmayan kadınlara göre daha fazla idrar kaçırdığı görülmüştür. Doğum şekli de idrar kaçırmayı etkileyen önemli bir faktördür. Çalışmalarda doğum yapanların hiç doğum yapmayanlardan, vajinal doğum yapanların sezaryanla doğum yapanlardan daha fazla idrar kaçırma sorunu yaşadığı bildirilmektedir.

İdrar Kaçırmada Risk Faktörleri ve İdrar Kaçırma Nedenleri

  • Irk ve etnik farklılıklar
  • Yaş
  • Gebelikte idrar kaçırma
  • Doğum sonrası idrar kaçırma
  • Menopoz
  • Rahmin alınması
  • Obezite
  • Kronik öksürük
  • Şiddetli kabızlık
  • Depresyon
  • Fonksiyonel bozukluklar
  • Çalışma koşulları
  • Erkeklerde prostat hastalıkları veya
    geçirilmiş prostat ameliyatları sonrası idrar kaçırma
  • Çocuklarda bel ve omurilik hasarları
  • Önceden ışın tedavisi almak

İdrar Kaçırma Tipleri Nelerdir?

1. Stres Üriner İnkontinans (SUİ): Öksürme, hapşırma, ıkınma veya fiziksel egzersiz sırasında istemsiz idrar kaçırma problemidir. En sık olarak görülen tipdir.

2. Urge İnkontinans (Uİ): Aniden ortaya çıkan şiddetli idrar yapma hissi ile birlikte görülen idrar kaçırma tipidir. Bu durumda kişi idrarı geldiğinde tuvalete yetiştiremeden kaçırma problemi ile karşı karşıyadır. Klasik bulguları; işeme (miksiyon) sıklığında artma (frequency), ani ve ertelenemeyen şiddetli idrar yapma hissi (urgency) ve bu hissin bastırılamayıp kaçırma ile sonuçlanmasıdır.

3. Mikst Üriner İnkontinans (MÜİ): Mikst üriner inkontinans, stres ve urge üriner inkontinansın her ikisinin birlikte görüldüğü durumdur.

Epidemiyolojik çalışmalarda üriner inkontinansın %48’ini SÜİ,%17’sini Uİ, %34’ünü MÜİ oluşturmaktadır.

4. Overflow (taşma) İnkontinans: Overflov inkontinans, genelde detrusor kasının dolup aşırı gerilmesine bağlı olarak ortaya çıkan inkontinans tipidir.

Özellikle şeker hastalığına bağlı sinir harabiyeti sonucunda (diabetik nöropati) ortaya çıkmaktadır ve bu durum “nörojenik mesane” olarak da isimlendirilir.  Bu durumda kişinin mesanesinin dolmasına rağmen idrar gelme hissi tam oluşmaz, idrar hissi oluştuğu anda ise kişi idrarını tutamayarak kaçırma problemi ile karşı karşıya kalır.

Mesane çıkımındaki bazı darlıklar sonucunda da taşma inkontinansı görülebilir.

5. Fonksiyonel ve Bilişsel İnkontinans: Fonksiyonel inkontinans, romatizmal bir takım hastalıklar gibi “hastanın hareket kısıtlılıklarına neden olan durumlar” sonucunda görülen idrar kaçırma problemidir.

Bilişsel inkontinans ise demanslı (bunaması olan) hastalar da sıktır ki bunlar ya tuvalete gitmeyi unuturlar ya da mesanelerinin dolduğunu fark edemezler.

6. Ekstraüretral İnkontinans: Üretral çıkış dışındaki yerlerden idrar kaçağı olarak tanımlanır. Vezikovajinal, üreterovajinal ve üretrovajinal fistüller ve ektopik üreter gibi durumlarda görülür.

İdrar Kaçırma Yakınması ile Gelen Hastalarda Hangi Tetkikler İstenir?

Değerlendirmede amaç stres inkontinansın ayırıcı tanısının yapılması ve diğer inkontinans tiplerinin değerlendirilmesi ve ayıklanmasıdır.

Üriner inkontinansın tanısal değerlendirmesi ayrıntılı bir öykü alma, fizik muayene, tam idrar tahlili (TİT), idrar kültürü ve böbrek fonksiyon testleri de içeren rutin laboratuar tetkikleri ile başlar. İnkontinansın en kesin tanısı yapılan bir jineko-urolojik muayene ile konmaktadır.

Muayene sırasında hastanın semptomları detaylı bir şekilde sorgulanır. Birden fazla semptom (belirti) varsa doktora hangisinin daha ağırlıklı olduğu belirtilmelidir.

Hikayede hekim tarafından kişinin idrar kaçırma ve işeme alışkanlıkları ile ilgili ayrıntılı sorular sorulur. Yine, mesane ve sfinkteri etkileyebileceği bilinen multipl sklerosis, omurga zedelenmeleri (spinal kord travması), şeker hastalığı (diabetus mellutus), parkinson, inme, myelodisplazi nörolojik hastalıklar sorgulanır.

Ayrıca hastanın geçirilmiş vajinal cerrahi, anti inkontinans ameliyatlar, abdomino perineal rezeksiyon, histerektomi (rahim alınması), mesane kapasitesini etkileyebilecek radyoterapi görüp görmediği kayıt edilir.

Diğer taraftan inkontinansa yol açabilecek ilaçların kullanılıp kullanılmadığı sorgulanır.

Ayrıntılı anamnez (öykü) alma sonrasında kişinin fizik muayenesine geçilir. Fizik muayene kişinin idrar kaçırma probleminin tipinin belirlenmesinde son derece önemlidir.

Fizik muayenede hekim tarafından hastaya bir takım testler uygulanır. Bu testlerden en sık uygulananları mesane boynunun vajinal yoldan kaldırılarak bakıldığı “Marshall testi” ile pamuk uçlu bir çubuk yardımı ile mesane boynunun hareketliliğinin ölçüldüğü “Q tip test” ’lerdir.

Üroflovmetri 

Üroflowmetri muayenehane ortamında dahi yapılabilen idrar akım hızının ölçülmesi ile idrar kaçırmada klinisyene oldukça detaylı bilgi veren basit bir laboratuvar testidir.

üroflowmeri cihazı

Mesanede Rezidiv İdrar Tayini Yapılması

Sonda ya da ultrasonik aletlerle ölçüm kolaylıkla yapılabilir.

Ürodinamik Testler
ürodinami testleriSistometri, üretral basınç çalışmaları, basınç akım çalışması, sfinkter elektromyelografi ve video ürodinamik kısımlarından oluşan “ürodinamik inceleme” alt üriner sistemin dinamik olarak incelenmesini sağlayan bir tetkiktir. Amaç inkontinansın nedenini saptamaktır.

Ürodinamik değerlendirme ile ayrıca;

  • Detrusor fonksiyonunu değerlendirmek ve tedavi sonrası gelişebilecek işeme disfonksiyonlarını tahmin edebilmek
  • Üst üriner sistemi olumsuz yönde etkileyebilecek ürodinamik risk faktörlerinin tayini (detrusor sfinkter disinerjisi, düşük komplians, vesikoüreteral reflu)
  • Pelvik taban prolapsının tayini ve anatomik abnormalitelerin düzeltilmesine ihtiyaç duyulup duyulmayacağının

saptanması yapılabilmektedir.

Urodinamik test harici kişilerde uygulanabilen diğer laboratuar ve görüntüleme testleri ise sistometri, sfinkter elektromyelografi (EMG), videourodinami, MR (magnetik rezonans) ve ultrason’dur.

İdrar Kaçırma Tedavisinde Neler Yapılabilir?

Sıkışma veya Aciliyet Tipi İdrar Kaçırma (Aşırı Aktif Mesane)

Davranışsal Tedavi

Bu tedavi AAM’ye neden olabilecek kafeinli, asitli ve baharatlı ve alkollu içeceklerin kısıtlanması, aşırı sıvı alımının azaltılması ve işemeyi belli saatlerde yapma ve pelvis taban egzersizlerinden oluşur.

Pelvis taban egzersizleri doğru kasların düzenli bir şekilde kasılması hekim tarafından hastaya öğretilirse kontrolsuz kasılmaların ortadan kaldırılmasında sıklıkla başarılı sonuçlar vermektedir. Hem stres hem de sıkışma tipi idrar kaçırmaların davranışsal tedavisinde pelvis taban kas egzersizleri etkili olmaktadır. Uygun kasların hastaya tanıtılması ve kasılmanın sağlanması kolaylıkla gerçekleştirilebilmektedir. Prof. Dr Selçuk Yücel en az 1 ay süre ile bu tedavinin uygulanmasını ve bundan yanıt alınmazsa ilaç ve diğer tedavilere geçilmesini önermektedir.

Zamanlı işeme AAM tedavisinde belli bir başarıyla uygulanan bir tedavi yöntemidir. Önce hastaya saatte bir idrar yapması önerilir. Hasta bunda başarılı olur ve idrar kaçırmazsa bu aralıklar 15’er dakika arttırılarak 2-3 saate kadar çıkılabilir.

Davranışsal tedavi yöntemleri ilaç tedavisiyle birlikte uygulandıkları zaman şiddetli AAM durumlarında başarılı sonuçlar alınmaktadır.

Mesane kaslarının kasılmasını engelleyen ilaçlar:

Uzun süreli tedavi gerekir ve genellikle ilaçların bırakılmasından sonra şikayetler tekrar geri döner. Özellikle göz tansiyonu ve barsak boşaltma problemi olan hastalar dikkatli bu ilaçları kullanmalıdır.

Biofeedback ile Mesane Kaslarının Üzerinde Hakimiyet Kurmak

Bu tedavi yönteminde de 3 aya kadar uzayan özel aletler ile mesane kasılma hissisnin anlaşılması ve kişinin bu hissi nasıl baskılayabileceği öğretilmektedir. Uzun süreli olmasına rağmen en etkin ve başarılı yöntemdir.

Elektriksel Uyarı ile Mesane Kasları Sinirlerini Baskılamak

Ayak bileği ya da popo çevresindeki sinirlere düzenli düşük dozdan elektrik vererek 3 ay süren haftada 1-2 seans ile mesaneye giden sinirlerin baskılanmasını sağlamak amaçlanır. Elektriksel uyarı ağrısızdır. Ancak 3 ayda bir işlemi 1-2 kez tekrar etmek gerekebilir.

posterior tibial nerve simulation - ptns

Posterior Tibial Nerve Simulation – PTNS

Mesaneye Endoskopik Olarak Botoks Enjeksiyonu Yapmak

İlaçlardan fayda görmeyen ya da düzenli ilaçları yan etkisinden ya da sıkıntıdan kullanmak istemeyen kişiler için oldukça uygun ve güvenilir bir yöntemdir.

Prof.Dr. Selçuk Yücel tarafından günübirlik olarak yaklaşık 30 dakikalık bir anestezi ile yüksek başarı oranlarında uygulanmaktadır. En önemli yan etkisi idrar yapma da geçici tutukluk yapmasıdır. Olguların iyi seçilmesi halinde bu yan etki %10 a kadar düşebilir. Ama zaten zor idrar yapan hastalarda idrarın yapılmasını tamamen engelleyebilir.

Prof.Dr. Selçuk Yücel tarafından Aşırı Aktif Mesane (AAM) hastalarında genellikle çok düşük dozda uygulandığında yan etkisi düşük ve etkinliği yüksektir. Özellikle düzenli olarak kendini sonda ile boşaltan nörojen mesane, spina bifida ya da omurilik travmalı hasta grubunda yüksek dozda kullanımında 1 yıla kadar ilaçsız tam kuruluk sağlayabilmektedir.

Mesane Pili veya Sakral Nöromodülasyon Tedavisi

Beldeki sinirlere direkt olarak vücuda yerleştirilen bir pil sayesinde düzenli elektrik verilerek mesane sinirlerinin baskılanması sağlanmaktadır.

İlk seans hafif bir anestezi altında beldeki sinirlere elektrotların yerleştirilmesi ve 1 ay süre ile denememin yapılmasıdır. İlk seansta başarı olunan hastalarda ikinci seansta cilt altına kalıcı pil yerleştirilmektedir.

Özellikle idrar yollarında tıkanıklık olmayan ama idrar yapamayan hastalarda da mesane pili başarı ile kullanılmaktadır.

Kadınlarda Stres Tipi İdrar Kaçırma (Mesane Sarkması)

Mesane boynunu kasan ilaçların kullanımı

Son yıllarda mesane boynunu kasan bazı ilaçlar etkin bulunsa da devamlı kullanma gerekliliği ve özellikle bulantı yan etkisi kullanımı sınırlandırmaktadır. Bazen hastalara sadece vajinal olarak kadınlık hormonu yani östrojen vermek de yeterli olabilmektedir. Ancak menapoz sonrası hormonların sürekli kullanılmaması gereklidir.

Kasları Güçlendiren Egzersizler (Kegel)

Prof.Dr. Selçuk Yücel tarafından her kadına özellikle önerilen bir metottur. Bu egzersizler denenmeden stres tip idrar kaçırma için hiçbir tedavi önerilmemelidir.

kegel egzersizi

Kegel Egzersizleri

Biofeedback ile İdrar Tutma Kaslarının Güçlendirilmesi

3 ay süre ile bazı özel aletler ile idrar tutma kaslarının kadına tanıtılması  ve bunları nasıl hakim olarak kullanmasının öğretildiği sistemdir. Özellikle cinsel aktif olan ve gebelik sonrası olan hanımlara önerilir.

Elektriksel Uyarı ile İdrar Tutma Kaslarının Güçlendirilmesi

Manyetik oturak ya da vajinaya yerleştirilen küçük aletler ile kaslara elektrik verilip bunları önce güçlendirip sonra kullanmayı öğretmeyi amaçlar. Daha çok ameliyatlar sonrasında gelişen kas zaafiyetlerinde etkilidir.

Endoskopik İdrar Yoluna Dolgu Maddesi Enjeksiyonu
(Periüretral veya Mesane Boynu Enjeksiyonu)

Bu endoskopik yöntem standart ameliyatları kaldırmayacak hastalarda ya da orta düzeyde idrar kaçıran hastalarda uygulanır. Sonda takılmadan günübirlik bir işlem olarak yapılır.

mesane boynuna doldu maddesi enjeksiyonu

Mesane boynuna doldu maddesi enjeksiyonu

Vajinal Yolla Mesane ve İdrar Yoluna Askı Konması Ameliyatı
(Sling veya TOT veya TVT)

Bu ameliyat stres idrar kaçırma ameliyatındaki altın standarttır. En yüksek başarı oranları bu ameliyattadır.

Prof. Dr. Selçuk Yücel tarafından bu ameliyatı uyguladığı hastalarda %70 in üzerinde tam kuruluk %90 nın üzerinde kabul edilebilir kuruluk sağlanmaktadır. Hastalar sadece 1 gece hastanede sonda ile kalmakta ve ertesi gün evlerine sondasız dönebilmektedir.

TransObturator Tape Uygulaması

TOT – TransObturator Tape Uygulaması

Mesane sarkması şiddetli olan hastalarda eş zamanlı mesanede yukarı toplanabilmekte ve isteyen hastalarda barsak ya da vajinada toplanıp sıkıştırılabilmektedir. Eğer istenirse yine eş zamanlı vajinal ve dudak kozmetik cerrahisi de yapılabilmektedir.

Başarısız ya da Problemli Sling Ameliyatlarının Tedavisi

Son yıllarda TOT ve TVT özellikle gereksiz yere kullanılmakta ve aciliyet tipi idrar kaçırması olan kadınlarda da denenmektedir. Stres idrar kaçırması olmayan kadınlarda bu ameliyatlar aciliyet tip idrar kaçırmalarına ya da tam tersi hiç idrar yapamama şikayetlerine neden olabilir.

Prof.Dr. Selçuk Yücel tarafından bu yakınmalarla gelen hastalara öncelikle bazı ileri tetkikler yapılmakta ve gerekirse mesane ve idrar yolu endoskopik olarak incelenmektedir. HASTALARIN BİR KISMINDA İÇERİ KONAN ASKI TAMAMEN ÇIKARILMAK ZORUNDA KALMAKTADIR.

Diğer bir problem ise askının vajinadan dışarı çıkması veya mesane içerisine doğru girmesi ve enfeksiyon ya da taşlara neden olmasıdır.

Prof. Dr. Selçuk Yücel bu şekilde zor olgularda çoğu zaman askıyı çıkarsa da bazen askıyı tekrar doğru yere koyup hastanın fayda görmesini sağlayabilmektedir.

Daha önce askı konmasına rağmen idrar kaçırması devam eden hastalarda ise bazı durumlarda askı başka bir yöntem kullanılıp tekrar konabilir ya da vücuttan alınacak bazı dokular idrar yolu çevresine sarılıp dışarıdan baskı yapması denenebilir. Bu tip ameliyatların mutlaka çok tecrübeli üroloji doktorları tarafından yapılması önerilmektedir.

Erkeklerde Stres Tipi İdrar Kaçırma (Sfinkter Yetmezliği)

Erkeklerde özellikle prostat ameliyatları sonrasında gelişen idrar kaçırmalarda suni büzük ya da artifisiyel sfinkter konulması en ideal tedavidir.

artifisiyel sfinkter

Artifisiyel Sfinkter

Öncelikle idrar borusundan (uretra) mesaneye sonda yerleştirilir. Daha sonra penisin alt yüzünden 1,5-2 cm kadar küçük bir kesi yapılır ve özel bir ekartör aracılığıyla idrar borusunun bulböz kısımı (bulböz uretra) ortaya konulur ve çepeçevre serbestleştirilip bir mezür aracılığıyla çevresi ölçülür ve bu ölçüme uygun olarak yapay sfinkterin idrar borusu etrafına yerleştirilen parçası (halka) yerleştirilir. Daha sonra yapay sfinkterin mesane yanına yerleştirilen parçası (balon) aynı kesiden mesanenin sağ yan tarafına yerleştirilir ve içine belli bir miktar steril serum doldurulur.

Bundan sonraki aşama yapay sfinkterin üçüncü parçasının (pompa) hastanın skrotum deri altına yerleştirilmesi aşamasıdır. Bu üç parçada yerlerine yerleştirildikten sonra parçaların bağlantı kabloları birbirine bağlanır. Böylece üç parça birbirine bağlanmış olur. En son aşamada penis alt yüzünde açılmış küçük kesik estetik dikişlerle kapatılır ve böylece yapay sfinkter hastanın vücuduna yerleştirilmiş olur. Ameliyat sonrasında yaranın iyileşebilmesi için sfinkter aygıtı bir-birbuçuk ay kadar çalıştırılmaz. Hastaya konulmuş olan sonda bir gün sonra alınır ve hasta aygıt ameliyattan sonra bir-birbuçuk ay kadar idrar kaçırmaya devam eder. Yapay sfinkter aygıtı çalıştırıldığı zaman idrar borusu etrafındaki halkanın içinde belli bir miktar sıvı bulunmaktadır. İşte bu sıvı idrar borusunun mesane dolarken kapalı tutulmasını ve hastanın idrar kaçırmamasını sağlar. Hasta çişi geldiği zaman skrotum deri altına yerleştirilen pompayı birkaç kere sıkarak halkanın içindeki sıvının balona gönderilmesini sağlar, böylece halkanın içinde sıvı olmayınca mesanenin kasılmasıyla birlikte idrar borusu açık olduğu için hasta rahatlıkla çişini yapabilir. Birkaç dakika içinde balonun içindeki sıvının bir kısmı tekrar halkayı doldurur ve böylece idrar borusu idrar yapmanın sonunda tekrar kapalı hale gelir ve böylece hasta idrar kaçırmaz.

Okunmasını tavsiye edebileceğimiz güvenilir yabancı kaynaklar:

Urinary Incontinence